کراک (Crack) چیست ؟
مقدمه:
کرک (Crack) که گاهی راک (Rock) نیز نامیده میشود، ماده ای محرک است که از تصفیه کوکائین به دست می آید و به اشکال مختلف تدخین (استنشاق دود) میشود.
اما کراکی که در ایران رایج است از مشتقات هروئین است و در صورتی که بصورت علمی تولید شود از تصفیه هروئین به دست می آید .
کراک مادهای بیبو است، مصرف آن راحت است و با یک فندک در هر جایی که باشی میتوانی مصرف کنی؛ درست برخلاف مصرف تریاک و یا هروئین است.
کراک موجود در بازار ایران:
کراک جدیدترین ماده مصرفی بین معتادان ایران است. این ماده شیمیایی خشک که در ترکیب آن به جای کوکائین و هروئین از قرصهای فاسد استفاده می شود.
این ماده به سبب اینکه فاقد هر گونه بوی نامطبوع و خاص بوده مصرف را راحت کرده و موجب شده روند گرایش افراد به این ماده افزایش یابد.
جالب است که بدانید تنها سه بار مصرف مقدار بسیار اندکی از کرک موجود در بازار ایران ، اعتیاد به آن را حتمی خواهد کرد و پس از این زمان بسیار کوتاه، شخص را به شدت به خود نیازمند و وابسته میکند.
در حال حاضر کراک در بین گروهی از جوانان ایران شایع شده و به دومین ماده مصرفی معتادان تبدیل شده است. متأسفانه این شیوع بالا به دلیل تفکر اشتباهی است که در بین جوانان به وجود آمده است . در بین جوانان، این ماده به صورت مادهای کمخطر با میزان نشئگی بالا معرفی شده و ۹۵درصد از مصرفکنندگان، آن را به اسم روانگردان میشناسند اما پس از شروع به مصرف، مشخص میشود که کراک مادهای بسیار اعتیادآور است.
لازم به ذکر است ۹۰درصد از مصرفکنندگان کراک، زیر ۲۴سال هستند. و این ماده در بین دختران نیز رواج یافته است.
در ایران فشردهکردن هروئین در آزمایشگاههای خانگیای انجام میشود که هیچ کدام استاندارد نیستند. و هر آزمایشگاهی بسته به نوع امکانات و سلیقه تولیدکننده متفاوت است و تولید کنندگان برای سود بیشتر انواع مواد دیگر (هر نوع داروی آرامبخش و کورتن ) را به این ماده اضافه می کنند . بنابراین عوارض ناشی از مصرف کراک با انواع مختلفش، در هرد فرد می تواند بسیار متفاوت از دیگران باشد.
کراک های موجود در کشور ایران ۱۵۰ برابر هروئین قدرت تخریبی بر فکر ، مغز و اعصاب دارد و حتی منجر به مرگ های فجیعی می شود.
کراک در بین جوانان ایران به صورت مادهای کمخطر با میزان نشئگی بالا معرفی شده و ۹۵ درصد از مصرفکنندگان آن را به اسم روانگردان میشناسند چرا که از نظر کارشناسان سمشناسی کراک در اصل انرژیزا و شادیآور بوده و هیچگونه اعتیادی را در مصرفکننده به وجود نمیآورد. اما کراکی که در ایران توزیع میشود کراک اصل نبوده و در آزمایشگاههای مخفی و خانگی کشور با فشرده کردن هروئین بدون در نظر گرفتن هرگونه استانداردی تهیه میشود و در برخی موارد نیز از ضایعاتی که نمیتوان از آن هروئین خالص به دست آورد کراک تولید میشود. بنابراین خلاف تصور مصرفکنندگان کراک از تبلیغات نوع خارجی نوع ایرانی آن اعتیادآور بوده و طی یک ماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ یا ۴ برابر روز اول مصرف رسیده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰بار در روز افزایش پیدا میکند.
قیمت کراک از لحاظ گرمى بالا است بنابراین هر کسى قدرت خرید کراک را ندارد. به خاطر گران قیمت بودن این ماده بسیار محدود وارد کشور ایران شده و اقشار مرفه آنرا مصرف مىکنند، در نتیجه آنچه تحت عنوان کراک در بازار و میادین به فروش مىرسد واقعى نیست. و عوارض جانبی بسیار زیاد و مرگ آور است .
مشتقات هروئین:
هروئین به چهار گروه تقسیم می شود،
گروه اول همان مرفین است یعنی قبل از اینکه عمل استیلازاسیون روی آن انجام گیرد.
گروه دوم را هروئین خیابانی با درصد خلوص بین ۳ تا ۷ درصد که به هروئین خاکستری نیز معروف است نام برد و گفت: اغلب معتادان از این نوع هروئین استفاده می کنند که خطر جانی برای مصرف کنندگان در پی دارد.
گروه سوم هروئین آزمایشگاهی با درصد خلوص بین ۶۰ تا ۷۰ درصد نام برد که امروزه قاچاقچیان به منظور فریب معتادان و مصرف کنندگان به آن عنوان کراک داده اند. درواقع آنها با این عنوان اعلام نمودند که مصرف کنندگان کراک می تواند سایر مواد را به راحتی ترک نموده و ترک کراک راحت تر از سایر مواد مخدر می باشد.
نوع چهارم هروئین تزریقی با درصد خلوص بالای ۹۵ درصد است که در گذشته به آن اشک خدا گفته می شد و امروزه آن را هروئین کریستال می نامند.
گفتنی است، کراک که از مشتقات هروئین است میزان وابستگی و مضرات آن به مراتب بیش از مواد مخدر دیگر است.
تاریخچه مصرف کرک:
ابتدا کشیشها کرک را مىسوزاندند چون اعتقاد داشتند این کار باعث مىشود که خدایان به وجد بیایند. همچنین کریستف کلمپ در چهارمین سفر خود مصرف این گیاه را توسط سرخپوستان آمریکایى ذکر کرده است.
کشورهاى بولیوی، کلمبیا، آمریکا، هندوستان، جزیره سیلان و مالزى مراکز رشد و نمو کوکا است.
این ماده بوسیله پیپ های شیشه ای تدخین و دود آن استنشاق می شود و در کمتر از چند دقیقه به مغز حمله کرده و نئشگی ایجاد می کند و تاثیرات ناپایداری از خود بروز می دهد.
اعتیاد به کراک ،شیشه و کریستال بسیار شدیدتر و سریعتر از اعتیاد به تریاک، هرویین،موادمخدر دیگر و روانگردانها می باشد و ترک آن بسیار مشکلتر است.
در هر جامعهاى پس از شیوع مواد اعتیادآور و مشاهده عوارض سوء آن، میل به مصرف آن در افراد کم مىشود و در شرایط کنونى نیز هروئین به عنوان ماده مخدر خطرناک و خانمانسوز در جامعه جا افتاده است. بنابراین قاچاقچیان با تغییر رنگ، ظاهر و نام این ماده مخدر سعى در ایجاد بازار فروش کردهاند. تا جایى که با آزمایش بر روى حدود ۳۰ نمونه از کراکهاى مصرفى با قیمت هر گرم ۲۰ تا ۵۰ هزار تومان مشخص شد این مواد کراک واقعى نبوده، بلکه هروئین است. در حالیکه کراک واقعى نوعى از کوکائین است و قیمتى چندین برابر این رقم را دارد و نام صحیح آن کرک (CRACK ) می باشد،قیمت هر گرم آن حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان و قیمت هر کیلو از آن حدود ۱۵۰ میلیون تومان است که فعلا به صورت محدود در کشور های آمریکائی و توسط افراد مشهور و سرمایه داران بزرگ قابل مصرف می باشد و در آسیا و کشور های دیگر به صورت محدود وجود دارد.
در این بین نه تنها قاچاقچیان سنتی سعى در نابود کردن نوجوانان و جوانان دارند بلکه تبلیغ موادمخدر صنعتى به سایتهاى اینترنتى نیز رسیده است و هم اکنون حدود ۱۶ هزار سایت اینترنتى وابسته به عناصر نامشروع ، قاچاقچیان مدرن این مواد هستند.
کرکى که هم اکنون در ایران مورد استفاده قرار مىگیرد و با نام کراک شناخته می شود، واقعى نیست و در حقیقت نوعى هروئین غلیظ شده(هروئین فشرده) است که قیمت آن هم یک دهم قیمت
واقعىاش است و چهار تا شش ثانیه پس از مصرف اثراتش شروع مىشود. مصرف این ماده از کمترین مقدار توسط فرد در طول یک ماه به ده برابر افزایش پیدا مىکند تا جایى که فردى که روزى یکبار مصرف مىکرده مجبور است هرچند ساعت یکبار این کار را تکرار کند.
کراک برخلاف دیگر مواد مخدر بدون بو و مصرف آن بسیار ساده است. حتى اگر این ماده در حضور اعضاى خانواده مصرف شود هیچ کس متوجه آن نخواهد شد.
کوکائین و کراک چی هستند؟
کوکایین، آلکالوئید اصلی برگ کوکا است که از برگهای بوته ای به نام (Ergthroxglom Coca) بدست می آید، که مرکز اصلی رویش آن آمریکای جنوبی است. کوکایین به عنوان ماده موثر در سالهای ۶۰- ۱۸۵۹ م. از برگ کوکا (تصویر ۱) مجزا و استحصال شد. کراک را نیز از کوکایین تهیه و در اواخر تابستان و اوایل پاییز سال ۱۹۸۵ م. به بازار شهر نیویورک عرضه کردند. کراک خطرناکترین ماده اعتیاد آوری است که تا کنون به بازار آمده و به حدی وابستگی آور است که یک بار مصرف آن، فرد را معتاد می کند. از نظر طبقه بندی فارماکولوژی، محرک سیستم اعصاب مرکزی است.
کوکایین پودر سفید نرم شفاف کریستالی با طعمی تلخ است که اغلب با پودر تالک، یا ملین ها یا شکر مخلوط می شود و معمولا به صورت استنشاق، تزریقی، خوراکی یا دود کردن و گاهی هم به طریق پاشیدن روی دستگاه تناسلی مصرف می کنند.
دود معمولی آن برای انفیه و استنشاق ۳۰ تا ۱۰۰ میلی گرم است و ۱۰ تا ۲۵ میلی گرم آن برای تزریق استفاده می گردد. کوکایین بی حس کننده موضعی است و به ندرت برای برخی از اعمال جراحی استفاده می شود.
نامهای خیابانی آن Coke مخفف کلمه کوکایین (Cocaine)، Candy (شیرینی) ، Nose (بینی) ،Snow (برف) ، Happy (خوشحال، خوشبخت) و Dust (مواد گردی، گرد و خاک) می باشد.
استعمال کوکا قرنها است در کشورهای هند، پرو و بولیوی معمول بوده، برگهای رنگ کوکا را برای لذت و خوش بودن می جوند، مردم این کشورها برای قادر شدن به انجام کارهای سخت و جدی و راه رفتن و تحمل گرسنگی و تشنگی از جویدن کوکا یاری می گیرند.
تا آنجا که به تاریخچه کوکا مربوط می شود، این عادت در میان ساکنان کوه های آند رایج بوده است. در تابوت های (Huacas) باستانی پرو، مجسمه های در حال استعمال کوکا کشف شده اند. روشن ترین علامتی که بر چهره معتادان کوکا دیده می شود فرو رفتگی گونه هاست که در اثر مکیدن برگ کوکا به وجود می آید.
چه کسانی از کرک استفاده میکنند؟
هرچند کوکائین زمانی به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتیاد به کرک محدود به یک گروه سنی یا شرایط اجتماعی / اقتصادی خاص نیست. در واقع کرک ارزان و در دسترس بوده لذا مصرف کوکائین را برای همه ممکن ساخته است. در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان، اعتیاد به کرک نه تنها از سنین مدرسه، که از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز میشود!
در اروپا کراک کوکائین فقرا محسوب می شود
کراکی که در قارة آمریکا و اروپای غربی مصرف میشود، سالها قبل از ترکیبات کوکائین ساخته شد. کوکائین جزو مواد محرک است و درختچة کوکا که گرد کوکائین را از برگ آن به دست می آورند، در آمریکای جنوبی کشت میشود.
تجارت کوکائین در قاره آمریکا همانند تجارت کراک در آسیا پرمنفعت است و قسمتی از درآمد کشاورزان فقیر بولیوی، اکوادور و کلمبیا را تشکیل میدهد.
کوکائین طی مراحل استخراج، حمل و توزیع، ارزش افزودة زیادی پیدا میکند. به طوری که تنها افراد دارای درآمد بالا قادر به تهیة آن هستند. ولی تاجران مواد مخدر برای اینکه اقشار نیازمند جامعه در حسرت تشنگی کوکائین نمانند، آن را با ترکیبات شیمیایی دیگری ترکیب کردند و «کوکائین فقرا» را ساختند که ارزانتر است و همگان میتوانند از آن استفاده کنند.
این محصول به نام کراک شهرت یافت و مانند هر تجارت سودآور دیگر، دامنة آن به اروپا هم رسید. با این حال، کراک هنوز در آسیا گرانقیمت بود. در واقع اگر کراک حقیقی از مسیر تجارت مواد مخدر تا ایران بیاید، بیش از صد هزار تومان در گرم قیمت خواهد داشت. پس کراک آسیایی که یک دهم این قیمت هم نیست، از چه چیزی ساخته شده است؟
برخی امتیاز اختراع کراک را به مافیای سرخ روسیه نسبت میدهند. عدهای دیگر، منشأ آن را در ترکیه، پاکستان یا دیگر کشورهای خاورمیانه میدانند. این سؤال که آن مدیر متخصصی که فرمول جدید را ساخته است چه ملیت یا چه اهداف بلند مدتی داشته است، هنوز به جواب نرسیده. زیاد هم مهم نیست، چون موضوع مهمتری وجود دارد.
کراک آسیایی از کوکائین ساخته نشده است. کراک امروزی موجود در کشور ما که در حال تخریب مصرفکنندگان جوانش است، فقط فرمول قویتری از هروئین است!
کراک ایرانی خطرناک تر از کراک خارجی !
کراک اصل نوعی از مواد مخدر است از الکالوئیدهای دسته کوکائین، انرژی زا و شادی آور است و هیچگونه اعتیادی را در فرد مصرف کننده ایجاد نمی کند، ولی موادی که با نام کراک در ایران توزیع میشود کراک اصل نیست ، بلکه هروئین غلیظ شده است که توسط مافیای روسیه تولید و درایران پخش میشود .
در ایران کراک در آزمایشگاههای مخفی و خانگی با فشردهکردن هروئین بدون در نظر گرفتن هر گونه استانداری انجام می شود و هر آزمایشگاهی بسته به نوع امکانات و سلیقه تولیدکننده متفاوت است و همین موضوع، وضعیت بازار کراک و مصرف آن را آشفتهتر کرده است.
در برخی موارد نیز از ضایعاتی که نمی توان از آن هروئین خالص بدست آورد کراک تولید میشود ، این کراک یکی از قویترین مواد مخدر محسوب شده و بشدت اعتیاد ایجاد میکند بطوریکه طی یکماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به ۳ یا ۴ برابر روز اول مصرف رسیده و تعداد دفعات مصرف روزانه به ۱۰ بار در روز (تقریبا ً هر ۲ ساعت یکبار) میرسد .
کراک بسیار کوچک است؛ از نخود کوچکتر. بهاندازه یک عدس حتی یک دانه ماش را به نوک سنجاق میچسبانند و همین اندازه میتواند بارها با یک سنجاق داغ دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
هرچند کوکائین زمانی به عنوان ماده مخدر طبقه ممتاز شهرت داشت، اما اعتیاد به کرک محدود به یک گروه سنی یا شرایط اجتماعی یا اقتصادی خاص نیست و ارزان بودن و در دسترس بودن آن، کراک را همگانی کرده است و اعتیاد به کراک در بسیاری از کشورهای صنعتی شده اعتیاد به کراک نه تنها از سنین مدرسه، که از هنگام تولد و توسط مادران معتاد، آغاز میشود!
این ماده مخدر صنعتی بدلیل نداشتن بو و سهولت استفاده نسبت به سایر مواد مخدر باعث جذب مصرف کنندگان سایر مواد مانند تریاک گردیده است چرا که مصرف کراک به قدری آسان است که فرد در مدت ۵ دقیقه حتی در دستشوئی و با استفاده از فندک و نی یا لوله و سنجاق می تواند آنرا مصرف کند.
تقریبا هرگونه حالت تحرک و نشاط روحی و جسمی که توسط مواد اعتیاد آور ایجاد شود، با حس بیحالی و لختی همراه خواهد بود و هر چقدر مقدار به اصطلاح “پرواز” شادمانه حاصل از این سوء مصرف، بالاتر باشد، “سقوط” و احساس خماری و افسردگی پس از آن شدیدتر و طولانی تر خواهد بود.
اعتیاد از همین جا آغاز میشود زیرا نیاز به فرار از این حالت ناگوار، موجب مصرف مجدد کرک شده و پس از برطرف شدن تاثیر اولیه کرک، حالت افسردگی باز میگردد…و این چرخه همچنان ادامه میابد.
دوباره این مطلب را تکرار می کنیم تنها سه بار مصرف مقدار بسیار اندکی از کرک موجود در بازار ایران ، اعتیاد به آن را حتمی خواهد کرد و پس از این زمان بسیار کوتاه، شخص را به شدت به خود نیازمند و وابسته میکند.
کراک چطور در ایران رواج پیدا کرد؟
از سه سال قبل، نام مادة جدیدی در بازار مواد مخدر ایران شنیده میشد. خیلی از معتادان، وقتی به خردهفروش (ساقی) همیشگی خود مراجعه میکردند تا تریاک، هروئین یا مواد مشابه را تهیه کنند، با این جنس تازه مواجه میشدند که قوی، سریع و راحت بود و مهمتر از همه ارزانقیمت بود.
این مادة جدید به سرعت بازار مصرف را از آن خود کرد و هنوز هم با سرعت در حال پیشروی است. جمعیت مخاطب آن نیز بیشتر در سنین ۲۰ تا ۳۰ سال هستند، هر چند که قسمتی از معتادان قدیمی را هم به خود جذب کرده است.
روشهای گسترش
جنس جدید معمولا با استفاده از سه روش عمده گسترش پیدا میکند. کراک هم برای رواج بیشتر در میان جوانان از هر سة این روشها استفاده کرد.
اول اینکه کسانی که به هروئین اعتیاد دارند و میخواهند با کمک یک مادة دیگر، آن را ترک کنند، نوع مصرف را تغییر میدهند، در حالی که ماده جایگزین به مراتب خطرناکتر از اولی است.
دومین روش گسترش، این است که برای تسکین عوارض مواد محرک یا توهمزا که معمولا در پارتیها مصرف میشوند، میتوان از جنس جدید استفاده کرد. این توصیهای است که بچههای اهل «توهم» به هم میکنند تا سردرد و تنشهای ناشی از آن را کاهش دهند. معمولا هم تصور میکنند که اعتیادآور نیست. مشکل اینجاست که بلافاصله وابستگی ایجاد میشود، زیرا این مادة جدید، از مواد مشابه اعتیادآورتر است.
سوم اینکه غیر از مدل لباس و آرایش مو، مصرف مواد مخدر هم به صورت یک «مد» از کشورهای غربی تقلید میشود. بنابراین اگر مادهای که در غرب رایج است به ایران بیاید، به جهت حفظ کلاس و کسب پرستیژ، بازار مصرف تضمینشدهای دارد. جوانانی هستند که بنگ و حشیش و تریاک را نشانة عقبماندگی و کریستال و آیس و اسید را نشانة پیشرفت میدانند.
جوانانی که سابقة مصرف کراک دارند، آن را به تکههای سفیداب سنتی تشبیه میکنند با ظاهری سنگمانند ولی متخلخل، سست و سفید رنگ که هیچ بوی خاصی ندارد.
کراک به صورت تدخینی و تزریقی، مصرف میشود، در مدت بسیار کوتاهی اثر میکند. حتی مراحل تزریق آن هم سادهتر است.
این ویژگیها باعث شده کراک در پارتیها و جمعهای دوستانه، بیشتر رواج پیدا کند. دختران هم مصرفکنندة آن هستند و اگرچه به مقدار کمتری نشئه میشوند، ولی وابستگی بیشتری پیدا میکنند. آنها که به دوستان خود به فرما میزنند استفاده از کراک را بعد از مصرف کریستال یا اسید پیشنهاد میکنند تا اثر محرک را کمتر کند.
شایعاتی دربارة تأثیر کراک بر فعالیت جنسی هم وجود دارد که ناشی از تبلیغات در مورد کراک آمریکایی است، ولی در مورد کراک آسیایی، مصداق پیدا نمیکند.
اطلاعات به دست آمده از مصرف کنندگان سابق کراک که اکنون در دورة ترک به سر میبرند، نکات دیگری از دلایل گسترش این ماده را روشن میکند.
آنها می گویند دفعة اول با سه تا پک، ۲۴ ساعت نشئه می شدیم. به یک ماه نرسید که مصرفمان دو برابر شد. بعد از ۶ ماه به جایی رسیدیم که هر سهچهار ساعت باید دود میگرفتیم. اگر دیر میشد، شروع میکردیم به لرزیدن و تشنج. بعد هم مجبور شدیم تزریق کنیم.
دیگری می گوید در اکس پارتی بودم. به یکی دیگر از دخترها گفتم دارم از سردرد میمیرم. گفت فاز نگرفتهای، بیا کراک بزن. خودش هم برایم درست کرد. هنوز دود را بیرون نداده بودم که احساس کردم سرم آرام شد. چند روز بعد به او تلفن زدم و پرسیدم باز هم از آنها داری؟
کم سنترین نمونهای که مصرف قابل توجهی هم داشت، یک پسر ۱۳ ساله بود که هر روز ۵ گرم کراک را در چند وعده به رگهایش میریخت.
چگونه معتادین به کرک را تشخیص دهیم؟
از جمله نشانه های اعتیاد به کراک می توان به :تغییرات بارز در شخصیت و رفتار، از دست دادن توجه و تمرکز ، کاهش وزن، ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده ، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگی چشمگیر، رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان ،برنامه خواب نامنظم ، بی توجهی به آراستگی ظاهری ، پارانویا شدید (سوء ظن به همه) ،بی قراری و
یک نشانه ابتدایی سوء مصرف کرک، جدایی ناگهانی جسمی / روحی فرد از کانون خانواده و تغییر رفتار چشمگیر اوست. هرچند بسیاری از نشانه های زیر با مشکلاتی چون اختلالات احساسی یا گذراندن دوران سخت بلوغ مشابه است، اما هرگز نباید احتمال مصرف مواد محرک یا مخدر را از نظر دور داشت :
تغییرات بارز در شخصیت و رفتار
از دست دادن توجه و تمرکز
کاهش وزن
ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانع کننده برای مقدار پول خرج شده
رفت و آمد با افراد معتاد
آشفتگی چشمگیر
رفتار کینه توزانه با افراد خانواده و دوستان
برنامه خواب نامنظم
بی توجهی به آراستگی ظاهری
پارانویا شدید (سوء ظن به همه)
بی قراری
اضطراب
چرا هر روز آمار توزیع و مصرف کرک در جامعه بالاتر می رود ؟
فروشندگان مواد مخدر علاقه بسیاری به فروش کرک دارند زیرا نه تنها ارزان تر از کوکائین است و راحت تر به فروش میرسد، بلکه مصرف آن هم ساده تر است و به ظاهر چندان “خطرناک” نمیرسد و از طرفی پنهان کردن آن هم ساده است.
به این ترتیب فروش کرک در شهرهای بزرگ جهان و در مکانهایی مانند میادین شهر، مدارس، فروشگاههای بزرگ و … که پیش از این برای این تجارت مکانهایی بسیار خطرناک محسوب میشدند، به شدت افزایش یافته است.
اثرات کراک
در کل اثرات کوتاه مدت مصرف کراک مشابه آمفتامین است ولی با مدت زمان کوتاهتر، احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی زیاد میکند ،افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگی مردمک چشم، پریدگی رنگ، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحریک و هیجان، بیقراری، لرزش بهخصوص در دستها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، اغتشاش دماغی، گیجی، درد پا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ از عوارض مصرف این ماده مخدر صنعتی است.
اثرات مخرب مصرف کراک :
اعتیاد به کراک سبب از بین رفتن درد و خروج استرس و اضطراب از بدن فرد، احساس سرخوشى کاذب و ایجاد تحرک در فرد، بروز رفتارهاى خطرناک و حرفهاى بىربط می شود که تمام اینها تنها ۵ تا ۷ دقیقه طول مىکشد.
تکرار مصرف این ماده طى چند روز همراه با استفراغ، گیجی، بىتفاوتى اسپاسم عضله و مرگ ناگهانى در اثر ایست تنفسى است.
مهمترین اثر بلند مدت مصرف کراک در فرد معتاد از بین رفتن اثرات ماده در عرض سه تا پنج ساعت می باشد ،بنابراین فرد باید حداقل هر چهار ساعت یکبار و حتى بمقدار کمتر مصرف را تکرار کند تا دچار مشکل نشود. همچنین از بین رفتن اشتها، کاهش وزن، یبوست، عفونتهایى همچون ایدز و هپاتیت، شکنندگى پوست، پیرى زودرس، افزایش فشار خون همراه با آزادسازى هیستامین که خارش در فرد ایجاد مىکند، از آثار مصرف این ماده در دراز مدت است، همچنین اثرات تخریبى مصرف موادى همچون شیشه، کریستال و کراک بین ۱۱۰ تا ۱۴۰ برابر تریاک و هروئین بر روى مغز و اعصاب می باشد.
کراک شدیدا فرد مصرف کننده را دچار خواب آلودگی یا به اصطلاح خودمانی «چرت» میکند . مصرف مداوم این ماده مخدر در کوتاه مدت (مدت یکسال ) اثرات مخرب جبران ناپذیری در بدن فرد مصرف کننده اعم از عفونت اجزای داخلی بدن ، پوسیدگی دندانها ، سرطان حنجره و ریه ، نابودی ریه و کبد ایجاد میکند بطور کلی تمام اجزائیکه در تماس مستقیم با دود کراک هستند ذره ذره نابود شده و می پوسند و در برخی موارد طبق گزارشهای موجود افراد معتاد به کراک،میزان عفونت بدن به قدری است که اجزای بدن از هم جدا میشوند و گوشت زیر پوست دچار عفوت شده و به اصطلاح کرم میگذارد.
گفته میشود کسانی را که در اثر مصرف کراک می میرند در هنگام دفن غسل نمیدهند چون در هنگام شستشو اجزای بدن از هم جدا میشوند همچنین بررسىها نشان مىدهد مصرف چهار روز کراک باعث مىشود که اثرات آن به مدت ۷ سال در فرد باقى بماند و موجب اختلالات حرکتی، افزایش هذیان گویى و تضعیف حس بینایى و لامسه شود.
متأسفانه شیوع مواد روانگردان و مخدر شیمیایى در میان جوانان و به خصوص نوجوانان به موضوعى بسیار خطرناک تبدیل شده تا جایى که هم اکنون ۱۴ درصد مدارس کل کشور در معرض آلودگى به موادمخدر، سیگار و الکل قرار دارند و آخرین تحقیقات حاکى از تجربه حداقل یکبار مصرف سیگار ۵/۳ درصد، حداقل یکبار مصرف مواد مخدر ۰/۵درصد و تجربه حداقل یکبار مصرف الکل، ۲/۱ درصد دانشآموزان کشور است.
اثرات کوتاه مدت مصرف کراک:
اثرات کوتاه مدت آن مشابه آمفتامین است ولی با مدت زمان کوتاهتر، احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی زیاد می کند، از جمله اثرات آن پس از مصرف عبارت است از: افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگی مردمک چشم، پریدگی رنگ، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحریک و هیجان، بی قراری، لرزش به خصوص در دستها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، اغتشاش دماغی، گیجی، درد پا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ.
در حالت قطع ماده نیز افسردگی شدید حادث می شود. ناخالصی کوکایین خیابان اغلب موجب حساسیت و آلرژی شدید می شود که معمولا با آب ریزش بینی و بی خوابی شدید همراه است. در مسمومیت حاد با کوکایین، فرد مصرف کننده دچار بی قراری و تشویش، هیجان، شوریدگی فکر و اختلال تنفسی می گردد. ضربان، تنفس و فشار خون فرد افزایش می یابد.
اثرات دراز مدت مصرف کراک:
از جمله اثرات بلند مدت آن از دست دادن وزن بدن، یبوست، بی خواب، ضعف جنسی، دپرسیون تنفسی، اشکال در ادرار کردن، تهوع، کم خونی، رنگ پریدگی، تعرق شدید، دردهای شکمی و اسهال، اختلالات در هضم و دستگاه گوارشی، سردرد، لرزش دست ها، لرزش و تشنج، پریدن عضلات و سفتی آنها، هپاتیت، آب ریزش دائمی بینی، ایجاد زخم، آماس و جوشهای پوستی به خصوص اطراف مخاط گوش و بینی، زخم مخاط بینی (در مصرف به صورت انفیه)، اضطراب، بی قراری، تشنج پذیری شدید، سوء ظن، گیجی، اختلالات درک زمان و مکان، رفتار تهاجمی، تحریک پذیری شدید، افسردگی، پرخاشگری، تمایل به خود کشی، توهمات و اختلال در حواس (به خصوص بینایی، شنوایی، و لامسه)، افکار هذیانی، و گاهی اشتهای کاذب و سرانجام ناراحتی جدی دماغی و روانی به نام سایکوز و کوکایین.
تحمل و ایجاد وابستگی کوکایین مشابه آمفتامین است وابستگی شدید روانی ایجاد می کند که این وابستگی در عصاره کوکایین یعنی کراک شدیدتر می باشد.
در آزمایشاتی که برای تحقیق پیرامون اثر کوکایین بر روی موش و میمون انجام شده، پس از قطع مصرف آن، نشانه های ترک از جمله ضعف شدید، بد خوابی، افسردگی، تحریک پذیری، گرسنگی زیاد دیده شده است.
مصرف کننده، کراک را چه به طریق استنشاق یا پاشیدن روی توتون و ماری جوانا و چه از راه کشیدن با پیپ استعمال کند، دیگر نمی تواند از مصرف آن خودداری کند و باید پی در پی آن را استعمال نماید. خیلی سریع جذب ریه گشته و به مغز می رسد و حالت تهاجمی به مصرف کننده دست داده، باعث بزرگ شدن قلب، افزایش فشار خون می شود، به گونه ای شدیدتر از کراک پدیدار می گردد. اصولا فردی که کراک مصرف می کند، دیگر بر خود تسلط ندارد و گویا خودی خود را گم کرده است.
کراک، هروئینی است که تا حد امکان اشباع شده یعنی یک گرم کراک از ۱۰ تا ۱۰۰گرم هروئین ساخته شده ولی قیمت آن همقیمت هروئین و در بعضی مواقع، به مراتب ارزانتر از هروئین است. اعتیاد آن نسبت به هروئین بسیار شدیدتر و فوریتر و ترک آن بسیار مشکلتر است.
کراک ماده مخدر جدیدی است؛ یعنی در واقع با نام جدید معرفی شده. نوجوانان نمیدانند که بدتر از هروئین است بنابراین وحشتی که از هروئین دارند از کراک ندارند و اکثرا خیال میکنند کراک چیزی در حد قرصهای روانگردان و اکستازی است. به همین دلیل از مصرف آن وحشت ندارند و این عامل شروع اعتیاد و علت فاجعه است.
مصرف حتی یک بار کراک اعتیادآور است و این تفاوت اساسی کراک با قرصهای اکستازی است که اگرچه در بلندمدت کشنده هستند اما اعتیاد با قدرت بالا ندارند. تبلیغات زیادی که شبانهروزی علیه قرصهای اکستازی شده باعث شده که خطر کراک در سایه و پنهان باقی بماند.
کراک بر خلاف هروئین، تریاک، حشیش و… بدون بوست و مصرف آن بسیار ساده و بدون نیاز به وسایل حجیم و صرف وقت است و فرد میتواند در حمام یا توالت، ظرف کمتر از ۱ الی ۲دقیقه مصرف کند.
کراک بسیار کوچک است؛ از نخود کوچکتر. بهاندازه یک عدس حتی یک دانه ماش را به نوک سنجاق میچسبانند و همین اندازه میتواند بارها با یک سنجاق داغ دیگر مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین جاسازی آن بسیار ساده و خانوادهها بهسادگی نمیتوانند آن را کشف کنند؛ چیزی شبیه یک تکه گچ از دیوار کندهشده و به اندازه یک ماش که توجه هیچ کس را جلب نمیکند.
معتاد به تریاک میتواند سالها زنده بماند و زندگی عادی داشته باشد؛ حتی کار کند و خانودهاش را سرپرستی کند.حتی معتاد هروئین نیز اگر به طرف تزریق کشیده شود میتواند ۱۰ تا ۲۰سال زنده بماند اما معتادی که ۳ماه بعد از مصرف کراک تا ۳۰کیلو از وزن بدنش کم میشود آیا بیش از ۲سال زنده میماند؟
نشانه های هشدار دهنده در هنگام مصرف کراک
به گفته معتادین به کرک حالات زیر در هنگام برطرف شدن آثار ماده محرک بروز میکنند :
نگرانی و بیقراری برای تهیه مجدد کرک
افسردگی شدید
فقدان انرژی و بی اشتهایی
بی خوابی
داشتن احساساتی متناقض از عشق و تنفر نسبت به خود
اثرات روانی مصرف کرک چیست؟
شخصی که کرک مصرف میکند به سرعت در حالات و شرایط مختلف روانی در حرکت است که با خوشی و رضایت فراوان و احساس برانگیختگی و هیجان همراه است، سپس با کم شدن اثر این ماده، دلتنگی و افسردگی و متعاقب آن زودرنجی، بی خوابی و پارانویا بر شخص غلبه میکند.
معتادان به کرک، ممکن است حالات روانی اسکیزوفرنیک، توهم و خطاهای حس را نیز تجربه کنند. کسانی که مصرف کرک بسیار زیادی دارند در یک binge (مصرف) تمام این حالات را از سر میگذرانند، عده ای از این افراد در اثر ابتلا به پارانویا و افسردگی ناشی از مصرف دائم کرک، دست به خودکشی یا جنایت میزنند.
مصرف بیش از حد یا Overdose و جنون
تدخین کرک، به علت مقدار بسیار زیاد ماده محرکی که وارد جریان خون و به دنبال آن به مغز میکند، احتمال مصرف بیش از حد و مرگ آور یا مسمویت از کوکائین را هم افزایش میدهد. نشانه های این دو وضعیت مشابه بوده و شامل تهوع، استفراغ و تنفس نامرتب، تشنج و اغما است که میتواند به مرگ منتهی شود.
مصرف همزمان کوکائین با الکل یا مواد مخدر دیگر، میتواند واکنشهایی شدید و مرگ آور به دنبال داشته باشد. مصرف مداوم کرک ممکن است به جنون کوکائین منجر شود که نوعی حالت روانی دائمی بوده و نشانه های آن پارانویا و توهم دیداری و شنیداری است.
تاثیرات فیزیکی مصرف کرک
ابتدایی ترین تاثیرات جسمانی کرک، گلودرد مزمن، گرفتگی صدا و تنگی نفس است که به برونشیت (ورم نایژه) و نفخ ریه منجر میشود. چشمها درشت شده و شخص هنگام تمرکز برای دیدن هر چیز، هاله هایی نورانی در اطراف آن مشاهده میکند.
ضربان قلب تا حد ۵۰% افزایش میابد و رگها به سرعت منقبض شده موجب بالا رفتن فشار خون میشوند که میتواند به حمله قلبی، تشنج و سکته منجر شود. کرک به دلیل از بین بردن میل به غذا خوردن و ایجاد بیخوابی، موجب کاهش وزن شدید و سوء تغذیه میشود.
آنالیز:
میزان مصرف کراک به شدت در میان گروه سنی ۱۷ تا ۲۵ سال در حال افزایش است و این امر بهطور حتم میزان
مرگ و میر را در سالهای آتی افزایش خواهد داد چرا که براساس آمار ، تدخین کراک برای شخص حس نشاط ظاهری شدید یا به اصطلاح «پرواز شادمانه» به وجود میآورد که حدود ۵ تا ۷ دقیقه طول میکشد و پس از آن با ایجاد افسردگی حاد واحساس بیارزش بودن و ولع زیاد برای مصرف این ماده ادامه مییابد و در مراحل بعد ترک اعتیاد را مشکل میسازد و بیشتر به همین علت است که معتادان به کراک کمتر اقدام به ترک آن میکنند .
۱۳/ ۷ درصد دانشآموزان در معرض مستقیم اعتیاد
هنگامی که بیشترین تبلیغات قاچاقچیان و فروشندگان مخدرهای صنعتی با عنوانهایی همچون بیخطربودن، اعتیادآور نبودن و… در کنار ارزانی و آسانی تهیه آنها قرار میگیرد، طبیعی است که درصد زیادی از جوانان جامعه به مصرف آن مبادرت ورزند.
هماکنون از ۱۰ میلیون دانشآموز سراسر کشور ۱۳/۷ درصد آنها در معرض مستقیم اعتیاد قرار دارند. این در حالیست که به گفته محمد موسیزاده، کارشناس، آشنایی جوانان با کراک در دوره دبیرستان و گاه در دوره راهنمایی صورت میگیرد و تبلیغ کلامی مواد، منجر به استفاده از آن میشود.
در سالهای گذشته بیشتر مراجعان کلینیکهای ترک اعتیاد را میانسالانی تشکیل میداد که به تریاک و هروئین و نمونههای مشابه اعتیاد داشتند، بیشتر مراجعان جوانان کمسن و سالی هستند که همراه خانوادههایشان برای سمزدایی میآیند و نزدیک به ۶۷درصد این افراد معتادان به مواد صنعتی هستند که نیاز به سمزداییهای فوقسریع دارند و در حقیقت چهره معتادان و نوع اعتیادشان کاملاً عوض شده و این نگرانکننده است.
یک مادر که کودکش را برای ترک به کلینیک برده می گوید ک پسرم تنها ۱۵ سال سن دارد و مصرف موادمخدر را از ۱۲ سالگی و با مصرف حشیش شروع کرده است و در حال حاضر به کراک اعتیاد دارد و وضعیت روحی و جسمی خوبی ندارد.
او تاکید میکند که پسرش توسط همسالان خود معتاد شده و گاهی برای تهیه مواد همراه دوستانش دست به کارهای خلاف میزد.
معتادان به کراک در رفتارهای خود تغییرات بارزی را نشان میدهند که از جمله آنها عبارتند از: از دستدادن توجه و تمرکز، کاهش وزن، ناپدیدشدن لوازم قیمتی خانه، آشفتگی، برنامه خواب نامنظم، بیتوجهی به آراستگی ظاهری، پادرانویای شدید، بیقراری و اضطراب.
بنابراین کراک، شخصیت معتادان را متزلزل کرده و بار روانی آن بهمراتب بیشتر از سایر مواد دیگر است.
مرگ ناگهانی معتادان کراک
هر چند اثرات کوتاهمدت کراک مشابه آمفتامین است و در مدت زمان کوتاهتری فرد احساس چابکی و سرخوشی مفرط میکند اما پس از آن منجر به بروز عوارض جسمانی و حتی مرگ مصرفکننده میشود. دکتر جلالی فوق تخصص سمشناسی درباره عوارض کراک به میگوید: کراک نوعی مواد از الکائیدهای دسته کوکائین است که اصل آن انرژیزا و شادیآور است.
اعتیاد به کراک در کشورهای صنعتی محدود به یک گروه سنی با شرایط اجتماعی یا اقتصادی خاص نیست و ارزان بودن و در دسترس بودن این موادمخدر را همگانی کرده است. البته در ایران بیشتر گروه سنی ۱۷ تا ۲۵ سال به آن گرایش دارند. کراک مادهای است که خوشی و نشئگی آن چند ماه بیشتر طول نمیکشد و بعد از مدت کوتاهی خوشحالی روز اول را به مصرفکننده نمیدهد و فرد برای به دست آوردن خوشی روز اول مصرف خود را زیاد میکند بهطوری که در ماه سوم و چهارم هر دو ساعت یکبار اقدام به مصرف کراک میکند.
تزریق کراک آخرین مرحله برای کسب خوشی بیشتر است که عوارض جسمانی و روانی جبرانناپذیری برای معتاد به همراه دارد. تزریق به شدت مغز، کبد و قلب را تحتتاثیر قرار داده و موجب التهاب این اعضا میشود. تحتتاثیر عوارض منفی کراک تمام اجزایی که در تماس مستقیم با دود کراک هستند ذرهذره نابود شده و میپوسند.
اجزای داخلی بدن عفونت میکند و در برخی موارد دیده شده مصرفکنندگانی که به مدت طولانی از این ماده استفاده میکنند، میزان عفونت به اندازهای است که اجزای بدن از هم جدا میشوند، یعنی گوشت زیر پوست دچار عفونت شده و به اصطلاح «کرم» میزند.
محرومیت چند هفتهای یا چندماهه یک معتاد کراک از این ماده او را نمیکشد بلکه استفاده مجدد پس از یک دوره زمانی، موجب مرگ معتاد میشود چرا که با ایجاد مسمومیت تعداد تنفسها را کاهش داده و خواب معتاد را عمیقتر میکند و در اکثر اوقات شاهدیم که این افراد حین مصرف در خرابهها و دستشوییهای اماکن عمومی میمیرند.
ترک کراک تنها بهوسیله روش سمزدایی فوقسریع URD میسر است و روشهای دیگر ترک کراک از قبیل استفاده از دارو و قرصهای ترک در این مورد چندان تاثیرگذار نیستند.
عوارض اجتماعی کراک:
در میان افراد معتاد به هر گونه ماده اعتیاد آور، تهیه “مواد” در بسیاری از مواقع از راههای نامشروع و خلاف انجام میگیرد و بسیاری از کسانی که به کرک اعتیاد دارند نیز برای برآمدن از عهده مخارج تهیه مداوم آن به روشهای خلافکارانه دست میزنند. اما نکته پر اهمیت این است که دست زدن این افراد به اعمال خشونت بار و جنایتکارانه دلیل مهم دیگری هم دارد و آن بروز رفتارهای شرورانه و پرخاشگرانه ناشی از بروز بیماری پارانویا (بیماری سوء ظن) است که از عوارض مصرف کرک به شمار می آید و در واقع پرداختن این اشخاص به اعمال خشونتبار، لزوما به دلیل نیاز به پول نیست.
آیا اجساد کراکیها را به دلیل پوک و فاسد شدن در مردهشورخانه نمی توان شست ؟
قبلا شنیده بودیم و در جامعه دیده بودیم که تریاکیها پوستشان کاملا سیاه میشود. اما در مورد کراکیها تکلیف چیست؟
مردم می گویند : چون اجساد آنها چنان پوک و فاسد است که قابل شستن نیست. بدون غسل دفن می گردند. شایعات، حاکی از این بودند که اعتیاد به کراک در مراحل آخر خود، چنان جسم فرد را نابود میکند که ممکن است استخوانهایش در حین جابهجا کردن بشکند یا اعضای بدنش از هم جدا شود. یعنی کراک اینقدر خطرناک است!!
در جواب باید گفت که مواد مخدر میتوانند چنین تأثیری بر روی اندامها بگذارند. ولی با این حال هنوز به طور دقیق، یافتهای برای تأیید این قضیه در رابطه با مصرف کراک وجود ندارد. بر روی مواد مخدر سنتی، مطالعات زیادی انجام گرفته. اما به دلیل نو ظهور بودن انواع مواد مخدر صنعتی و آزمایشگاهی، تحقیقات زیادی در دسترس نداریم تا بتوانیم به آنها استناد کنیم. همچنین لازم به ذکر است با توجه به آنکه کراکی که در نقاط دیگر جهان مصرف می شود خالص تر است و با نوع ایرانی که انواع قرض ها در آن ریخته می شود کاملا فرق دارددر نتیجه نوع ایرانی به مراتب خطرناکتر است و نتیجه تحقیقات در اروپا در مورد ایران صدق نمی کند .
اما می توان دلایل زیر را برای پوسیدن بدن این افراد به دست آورد:
«مصرف کراک باعث میشود که فرد هیچ دردی را حس نکند و در نتیجه بیماریهای مختلف در بدنش به راحتی پخش شود. علاوه بر آن، مخدرها سیستم ایمنی را تضعیف میکنند و راه برای ورود عوامل عفونی باز میشود. در نتیجه، یک شخص معتاد به کراک احتمالا دچار چند بیماری مختلف هم خواهد بود.
حالا اگر این شخص، کارتنخواب باشد قطعا عوامل عفونتزا در جسم او خانه کردهاند. ولی به دلیل بیحس بودن ناشی از مصرف مخدرها درکی از وضعیت خود ندارد. وقتی یک فرد سالم میمیرد، پس از طی زمان مشخصی مثلا ۷۲ ساعت جسمش دچار پوسیدگیهایی خواهد شد.
حال اگر شخصی معتاد به کراک و آلوده به عفونت درونی باشد، پس از مرگ در مدت ۱۲ ساعت به همین مرحله خواهد رسید. جنازة یک روزة او مانند جنازة چندین روزة افراد سالم است و بسیار زودتر فاسد شده و از هم میپاشد. در بسیاری از انواع دیگر مواد مخدر هم این حالت به درجات مختلف دیده میشود.»
راه حل ترک کراک چیست ؟
معمولا هیچکس بیش از ۵ سال به کراک اعتیادنخواهد داشت . زیرا دورة کشتار آن از ۲ سال پس از شروع مصرف آغاز میشود و در نهایت تا ۵ سال پس از آن، فرد را از زندگی خلاص میکند.
مانند هر ماده مخدر دیگر کراک را هم می توان ترک کرد :
مانند هر ماده مخدر دیگر کراک را هم می توان ترک کرد :
مانند هر ماده مخدر دیگر کراک را هم می توان ترک کرد :
روش ترک کراک براى اولین بار در سال ۱۸۰۰ در تایلند با کاهش مصرف به ترک تدریجى آغاز شد. سال ۱۹۶۴ با کشف متادون، روشهاى جایگزین با متادون شروع شد و امروزه براى مرحله سمزدایى پروتکلهاى درمانى متفاوتى وجود دارد.
سه درمان اصلى دارویی، سمزدایى فوق سریع URD که درد و خماری ندارد و رفع علائم ترک، درمان رفتارى و شناختى و درمانهاى اجتماعى و خانوادگى مورد استفاده قرار مىگیرد.
اما اگر فردی واقعا قصد دارد قبل از مرگ از شر این افیون خلاص شود باید بداند که شخص معتاد با آگاهی از مراحل مختلف سم زدایی، دارو درمانی، شرکت در جلسات و این مطلب مهم که ترک اعتیاد، بازگشت به زندگی و تولدی دوباره خواهد بود، به مراکز درمانی معتبر مراجعه نماید. همچنین دوستان و خانواده این افراد باید شرایط ناگوار آنها را درک نموده و در این راه از پشتیبانی او دریغ نورزند تا شخص معتاد بتواند با موفقیت و در زمان کوتاه تری به حالت طبیعی باز گردد.
والدین مراقب باشید:
مواد مخدر و اعتیاد به آن خطرناکترین پدیده جامعه امروزی بحساب میآید که جز تباهی، نابودی، بیماری، پشیمانی و مرگ چیزی به دنبال نخواهد داشت.
نتیجه و عاقبت افرادی که به مصرف مواد مخدر رو می آورند باید درس عبرتی برای افراد دیگر بخصوص جوانان باشد تا بخاطر شادیها، خوشیها و اثرات زودگذر و تحت تاثیر دوستان ناباب هرگز حتی فکر مصرف آنها را نیز به خود راه ندهند.
معاشرت با دوستان ناباب، وجود معتاد در خانه، بیکاری، اختلافات خانوادگى و همچنین کنجکاوى از عوامل مصرف مواد مخدر در بین نوجوانان و جوانان ذکر مىشود به همین دلیل خانواده باید در مقابل فرزندانشان به سوالات کنجکاوانه آنان با حوصله جواب دهند و دوستانشان را کنترل کنند.
هچنین مواظب پول توجیبى فرزندانتان باشید. پول توجیبى زیاد در سیگارى شدن نوجوانان تاثیر بسیار زیادى دارد، همچنین قرار گرفتن در جمع دوستان ناباب و نداشتن قدرت «نه» گفتن آنها را به سوى مصرف مواد مخدر مىکشاند.
وقتى نوجوانان به مصرف مواد مخدر روى مىآورند پس از مدتى دچار افسردگى شده و خودشان را از دیگران جدا مىکنند همین رفتار باعث مىشود که محیط مدرسه کمکم برایشان خسته کننده شده و در نهایت از درس و تحصیل ترد مىشوند.
حتى در بسیارى به دلیل اینکه فکر مىکنند راهى براى بازگشت ندارند، دست به خودکشى مىزنند.
برگرفته شده از : پزشکی
«احد
عظیم زاده هستم، موفق ترین «بیزینس من» فرش دستباف در دنیا». در این نقل
قول تردید نتوان كرد. او چنان با قاطعیت از كار و تجارت خودش دفاع می كند
كه ناخودآگاه مخاطب را به این واقعیت می رساند كه فرش عظیم زاده در عرصه
تجارت یك استثناء است.
.
سعی کن دست دادنت ؛مانند یک قرارداد امضا شده معتبر باشد
![[تصویر: flbxvelb2t8vxs78yza.gif]](http://www.gigaimage.com/images/flbxvelb2t8vxs78yza.gif)
